ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

Αμυντικές Δαπάνες είναι το σύνολο των δαπανών για την απόκτηση και διατήρηση στρατιωτικής ισχύος. Οι Αμυντικές Δαπάνες μπορούν να υποδιαιρεθούν σήμερα σε τρεις κύριες κατηγορίες:

(1) Δαπάνες για την αποζημίωση του Στρατιωτικού και Πολιτικού Προσωπικού (μισθοδοσία, επιδόματα, αποζημιώσεις, ασφαλιστικές εισφορές).

(2) Δαπάνες για την Υποστήριξη και την Λειτουργία (λειτουργικά έξοδα, ασκήσεις, επιχειρήσεις των Ενόπλων Δυνάμεων).

(3) Δαπάνες για την προμήθεια Εξοπλισμών και Υποδομών.

Το ΝΑΤΟ έχει θέσει δύο βασικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις Αμυντικές Δαπάνες:

  • Κατευθυντήρια Οδηγία του 2% επί του ΑΕΠ. Τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας συμφώνησαν το 2006 να αφιερώνουν τουλάχιστον το 2% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε Αμυντικές Δαπάνες. Η δέσμευση αυτή υποδηλώνει το δείκτη συνεισφοράς των κρατών-μελών στη συλλογική άμυνα, την αξιοπιστία και την πολιτική δέσμευση.
  • Κατευθυντήρια Οδηγία του 20% των Αμυντικών Δαπανών. Οι δαπάνες για την απόκτηση και προμήθεια Εξοπλισμών και Υποδομών θα πρέπει να αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 20% του συνόλου των Αμυντικών Δαπανών. Στόχος της Οδηγίας είναι η αντιμετώπιση του κινδύνου απαρχαίωσης του στρατιωτικού υλικού, η αύξηση της διαλειτουργικότητας-συμβατότητας μεταξύ των οπλικών συστημάτων και η διατήρηση της τεχνολογικής υπεροχής έναντι κάθε δυνητικής απειλής.

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

Οι εγγεγραμμένες πιστώσεις του ελληνικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) μειώθηκαν κατά 52,02% (ή €3,39 δισ.) την περίοδο 2009-2016, προκαλώντας ασφυξία στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Ο προϋπολογισμός του ΥΠΕΘΑ ανέρχεται για το Οικονομικό Έτος 2017 στα €3,12 δισ., ποσό που αντιστοιχεί στο 1,7% του ΑΕΠ. Η Ελλάδα καλύπτει φαινομενικά τον Στόχο του 2% λόγω συνυπολογισμού από το ΝΑΤΟ της συνταξιοδοτικής δαπάνης για τους 120.000 αποστράτους ενώ υπολείπεται σημαντικά του Στόχου του 20% με ορατό πλέον τον κίνδυνο απαρχαίωσης του στρατιωτικού υλικού και κατ΄επέκταση συνολικής απομείωσης της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Μια μεσοσταθμική ανάλυση των Απολογισμών του Υπουργείου Οικονομικών τα τελευταία έτη δείχνει ότι οι ελληνικές αμυντικές δαπάνες κατανέμονται ποσοστιαία ως εξής:

  • 67% για τη μισθοδοσία του προσωπικού (∼€2 δισ.)
  • 18% για τις λειτουργικές δαπάνες
  • 15% για τις εξοπλιστικές δαπάνες

Ειδικότερα για το Οικονομικό Έτος 2014, οι πληρωμές για αποδοχές προσωπικού και λειτουργικές δαπάνες ανήλθαν σε €2.738 εκατ. (1,48% επί του ΑΕΠ) και για εξοπλιστικές δαπάνες σε €345 εκατ. (0,19% ΑΕΠ), ήτοι δαπανήθηκαν συνολικά €3.084 εκατ. (1,66% του ΑΕΠ) για την Εθνική Άμυνα. Σημειώνεται ότι οι επενδυτικές δαπάνες της Ελλάδας για εξοπλισμούς αφιερώνονται κατά πλειοψηφικό ποσοστό για την αποπληρωμή ανειλημμένων υποχρεώσεων από παλαιότερα προγράμματα ενώ τα κονδύλια που κατευθύνονται σε νέα υποπρογράμματα προμηθειών και εκσυγχρονισμού υφιστάμενων μέσων έχουν περιοριστεί δραματικά. Ενδεικτικά, η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) του ΥΠΕΘΑ υπέγραψε εντός του 2016 μόλις 7 συμβάσεις για προμήθειες και υπηρεσίες συνολικού ύψους ~28 εκατ. €.

c45exulwyae-xom
Η Ελλάδα καλύπτει φαινομενικά τον Στόχο του 2% καθώς το ΝΑΤΟ συνυπολογίζει τη συνταξιοδοτική δαπάνη στις Αμυντικές Δαπάνες ενώ υπολείπεται σημαντικά του Στόχου του 20%, αυξάνοντας τον κίνδυνο απαρχαίωσης του υλικού και των υποδομών. © heritage.org

ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

O υπολογισμός των αμυντικών δαπανών της Τουρκίας αποτελεί δυσεπίλυτο γρίφο και αντικείμενο μελέτης τόσο στο εσωτερικό όσο και το εξωτερικό. Ο επονομαζόμενος «προϋπολογισμός άμυνας και ασφάλειας» καλύπτει τις δαπάνες διαφορετικών κρατικών φορέων, για τους οποίους επικρατεί μερική ή και πλήρης αδιαφάνεια καθώς δεν υπόκεινται σε έλεγχο από το Κοινοβούλιο ή το Ελεγκτικό Συνέδριο. Ως μερικώς διαφανείς θεωρούνται οι δαπάνες του Υπουργείου Άμυνας (MSB) και του Υφυπουργείου Αμυντικών Βιομηχανιών (SSM) ενώ ως πλήρως αδιαφανείς θεωρούνται τα έσοδα και οι δαπάνες του Ταμείου Υποστήριξης Αμυντικής Βιομηχανίας (SSDF) που αποτελεί τη βασική χρηματοδοτική πηγή για εξοπλιστικά προγράμματα, η συνταξιοδοτική δαπάνη του στρατιωτικού και πολιτικού προσωπικού που καταβάλλεται από το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, η μισθοδοσία των πολιτοφυλάκων (Köy Korucuları), οι απόρρητες δαπάνες (Örtülü Ödenek) της προεδρίας, οι προϋπολογισμοί της κρατικής αμυντικής βιομηχανίας ΜΚΕΚ και του Ιδρύματος για την Ενίσχυση των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων (TSKGV), το οποίο κατέχει μερίδια σε 18 εγχώριες αμυντικές βιομηχανίες μεταξύ των οποίων οι Aselsan, Havelsan, Roketsan και ΤΑΙ, καθώς και το ύψος της επιχορήγησης των κατοχικών δυνάμεων στην Κύπρο.

Ο προϋπολογισμός του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας ανήλθε το 2014 σε ΤΛ29,4 δισ. ($13,2 δισ.), εκ των οποίων το 57,5% καλύπτει την μισθοδοσία του προσωπικού και το 42,5% τις λειτουργικές δαπάνες και λοιπά έξοδα. Οι δαπάνες για εξοπλιστικά προγράμματα καλύπτονται πρωτίστως από τα έσοδα του SSDF που υπάγεται στο Υφυπουργείο Αμυντικών Βιομηχανιών, τα οποία προέρχονται από έμμεσους φόρους όπως τέλη σε οινοπνευματώδη ποτά, προϊόντα καπνού και τυχερά παίγνια. Το SSDF συγκέντρωσε το 2014 έσοδα ύψους $5,7 δισ., μέρος των οποίων παρακρατείται από την Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας και διατίθεται ανάλογα με τις ανάγκες πληρωμών αλλά και για σκοπούς Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D). Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΝΑΤΟ, το ύψος των τουρκικών αμυντικών δαπανών το 2016 ανήλθε σε $13,68 δισ. (σε σταθερές τιμές 2014), εκ των οποίων τα $3,3 δισ. κατευθύνθηκαν σε εξοπλιστικά προγράμματα. Επισήμως, εκτιμάται πως ο αμυντικός προϋπολογισμός της Τουρκίας για το 2017 αντιστοιχούσε στο 1,52% του ΑΕΠ της ενώ οι δαπάνες για προμήθεια Εξοπλισμών και Υποδομών αποτελούσαν το 30,4%, υπερβαίνοντας κατά πολύ τον Στόχο του 20%. Με βάση το σχέδιο Προϋπολογισμού για το 2018, το ύψος αυτής της δαπάνης θα αυξηθεί στο 1,65%, ενώ στόχο αποτελεί η σταδιακή αύξηση των εξόδων άμυνας στο 2% του ΑΕΠ μέχρι το 2024. 

2016 2017 2018
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΜΥΝΑΣ 26.451.504.000 28.676.642.000 40.402.239.000
ΥΦΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ 57.377.000 62.287.000 66.011.000
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ 4.674.246.000 5.202.571.000 7.300.918.000
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ 21.140.638.000 23.218.446.000 27.792.655.000
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ 8.276.881.000 9.118.804.000 13.311.208.000
ΕΘΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1.636.803.000 1.805.319.000 2.335.535.000
ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΚΤΟΦΥΛΑΚΗΣ 576.812.000 624.389.000 682.700.000
ΥΦΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ 19.962.000 24.249.000 18.373.000
ΣΥΝΟΛΟ 62.834.223.000 68.732.707.000 91.909.639.000
TAMEIO ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΜΥΝΤΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ 8.000.000 10.000.000.000 18.000.000.000
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 70.834.223.000 78.732.707.000 109.909.639.000