ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

Σύμφωνα με τον ορισμό και την κωδικοποίηση του ΝΑΤΟ, οι δαπάνες προς κάλυψη των αναγκών των Ενόπλων Δυνάμεων υποδιαιρούνται σε τέσσερις μείζονες κατηγορίες:

(1) Λειτουργικές δαπάνες: Μισθοδοσία και επιδόματα στρατιωτικού και πολιτικού προσωπικού, συντάξεις, δαπάνες για την προμήθεια καυσίμων, ανταλλακτικών και αναλωσίμων.
(2) Δαπάνες εξοπλιστικών προγραμμάτων και κατασκευής στρατιωτικών υποδομών
(3) Δαπάνες για την Έρευνα και Ανάπτυξη
(4) Λοιπές δαπάνες

Το ΝΑΤΟ έχει θέσει δύο βασικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις Αμυντικές Δαπάνες:

  • Κατευθυντήρια Οδηγία του 2% επί του ΑΕΠ: Τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας συμφώνησαν το 2006 να αφιερώνουν τουλάχιστον το 2% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε Αμυντικές Δαπάνες. Η δέσμευση αυτή υποδηλώνει το δείκτη συνεισφοράς των κρατών-μελών στην συλλογική άμυνα, την αξιοπιστία και την πολιτική δέσμευση.
  • Κατευθυντήρια Οδηγία του 20% των Αμυντικών Δαπανών: Οι δαπάνες ενός κράτους-μέλους για τα εξοπλιστικά προγράμματα και την κατασκευή υποδομών θα πρέπει να αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 20% του συνόλου των Αμυντικών Δαπανών. Στόχος της Οδηγίας είναι η αντιμετώπιση του κινδύνου απαρχαίωσης του στρατιωτικού υλικού και των εγκαταστάσεων, η αύξηση της διαλειτουργικότητας-συμβατότητας μεταξύ των κύριων οπλικών συστημάτων και η διατήρηση της τεχνολογικής υπεροχής έναντι κάθε δυνητικής απειλής.

ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Οι αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας αποτυπώνονται στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ο οποίος υπέστη μείωση άνω του 49% ή 3,2 δισ. ευρώ σε απόλυτες τιμές την περίοδο 2009-2019, στο πλαίσιο της διαδικασίας δημοσιονομικής προσαρμογής. Ειδικότερα καταγράφηκαν οι ακόλουθες μειώσεις στις τρεις μείζονες κατηγορίες δαπάνης:

  • Αποδοχές (δαπάνες για την μισθοδοσία και τα επιδόματα του στρατιωτικού και πολιτικού προσωπικού): μείωση 21% και σταθεροποίηση μετά και την εφαρμογή του νέου μισθολογίου για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
  • Λειτουργικός προϋπολογισμός (δαπάνες για καύσιμα, τροφοδοσία, συντηρήσεις, επισκευές εξοπλισμού και εγκαταστάσεων, ασκήσεις, επιχειρήσεις): μείωση 63% ή 920 εκατ. ευρώ σε απόλυτες τιμές.
  • Αναπτυξιακός προϋπολογισμός (δαπάνες για την προμήθεια, αναβάθμιση, εκσυγχρονισμό και συντήρηση οπλικών συστημάτων): μείωση 76% ή 1,67 δισ. ευρώ σε απόλυτες τιμές.
Εξέλιξη αμυντικών δαπανών της Ελλάδας την περίοδο 2009-2019 με βάση τους εγκεκριμένους προϋπολογισμούς του ΥΠΕΘΑ.

Μείζονα Κατηγορία Δαπάνης2019202020212022
Παροχές σε εργαζομένους2.291.351.0002.364.918.0002.474.958.0002.524.584.000
Αγορές αγαθών και υπηρεσιών444.391.000401.358.000401.023.000402.134.000
Αγορές πάγιων περιουσιακών στοιχείων542.779.000540.692.0002.531.746.0003.390.131.000
Σύνολο Τακτικού Προϋπολογισμού3.358.600.0003.383.000.0005.481.900.0006.431.600.000
Εξέλιξη Τακτικού Προϋπολογισμού ΥΠΕΘΑ 2019-2022

ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

O υπολογισμός των αμυντικών δαπανών της Τουρκίας αποτελεί δυσεπίλυτο γρίφο και αντικείμενο μελέτης τόσο στο εσωτερικό όσο και το εξωτερικό. Ο επονομαζόμενος «προϋπολογισμός άμυνας και ασφάλειας» καλύπτει τις δαπάνες διαφορετικών κρατικών φορέων, για τους οποίους επικρατεί μερική ή και πλήρης αδιαφάνεια καθώς υπόκεινται σε περιορισμένο έλεγχο από το Κοινοβούλιο ή το Ελεγκτικό Συνέδριο. Ως μερικώς διαφανείς θεωρούνται οι δαπάνες του Υπουργείου Άμυνας (MSB) και της Προεδρίας Αμυντικών Βιομηχανιών (SSB) ενώ ως πλήρως αδιαφανείς θεωρούνται τα έσοδα και οι δαπάνες του Ταμείου Υποστήριξης Αμυντικής Βιομηχανίας (SSDF) που αποτελεί σημαντική χρηματοδοτική πηγή για εξοπλιστικά προγράμματα και προγράμματα Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D), η συνταξιοδοτική δαπάνη του στρατιωτικού και πολιτικού προσωπικού που καταβάλλεται από το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, η μισθοδοσία των πολιτοφυλάκων (Köy Korucuları), οι απόρρητες δαπάνες (Örtülü Ödenek) της προεδρίας, οι προϋπολογισμοί της κρατικής αμυντικής βιομηχανίας ΜΚΕΚ και του Ιδρύματος για την Ενίσχυση των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων (TSKGV), το οποίο κατέχει μερίδια σε 18 εγχώριες αμυντικές βιομηχανίες μεταξύ των οποίων οι Aselsan, Havelsan, Roketsan και ΤΑΙ, καθώς και το ύψος της επιχορήγησης των κατοχικών δυνάμεων στην Κύπρο.

Εξέλιξη αμυντικών δαπανών της Τουρκίας την περίοδο 2000-2019 σε εκατ. δολάρια ΗΠΑ (σταθερές τιμές 2018).